CẬP NHẬT PHÁP LÝ:
MỘT SỐ ĐIỂM MỚI TRONG DỰ THẢO LUẬT LUẬT SƯ (SỬA ĐỔI) 2026
A. TỔNG QUAN
- Ban hành và Hiệu lực: Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI tiến hành hiểu quyết thông qua tại Kỳ họp thứ hai năm 2026. Đạo luật này dự kiến sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/03/2027, thay thế hoàn toàn cho Luật Luật sư số 65/2006/QH11 hiện hành.
- Phạm vi điều chỉnh: Dự thảo quy định toàn diện về các nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, phạm vi và hình thức hành nghề của luật sư. Bên cạnh đó, luật cũng điều chỉnh quyền, nghĩa vụ của luật sư, luật sư tập sự, tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư, công tác quản lý luật sư và hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại Việt Nam.
- Điều khoản chuyển tiếp: Nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho những nhân sự đang trong quá trình gia nhập ngành, dự thảo quy định người đang tập sự theo luật cũ sẽ tiếp tục được tính thời gian tập sự theo luật mới. Kết quả kiểm tra tập sự hành nghề luật sư theo quy định hiện hành vẫn có giá trị để đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư cho đến hết ngày 01/01/2030. Đặc biệt, cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan sau khi được cấp Chứng chỉ hành nghề có quyền gia nhập Đoàn Luật sư để trở thành “luật sư công” tuân theo Nghị quyết thí điểm của Quốc hội.
B. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN BIẾT
- Bổ sung tiêu chuẩn khắt khe hơn về “Bản lĩnh chính trị”
- Nội dung chính: Điểm nhấn mang tính đột phá của dự thảo là việc pháp điển hóa tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” trở thành một điều kiện tiên quyết và bắt buộc để gia nhập đội ngũ luật sư. Đây là định hướng nhằm xây dựng một đội ngũ luật sư trong sáng về đạo đức, vững vàng về lập trường chính trị.
- Căn cứ pháp lý: Điều 7 Dự thảo Luật.
- Điều kiện, thủ tục, nghĩa vụ: Bên cạnh nền tảng chuyên môn như có bằng cử nhân luật trở lên và hoàn thành đào tạo nghề, công dân Việt Nam muốn trở thành luật sư phải thể hiện sự trung thành tuyệt đối với Tổ quốc và Hiến pháp. Đồng thời, người hành nghề phải minh chứng được phẩm chất đạo đức tốt, tinh thần dũng cảm, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực.
- Nâng tầm địa vị pháp lý với định danh “Luật sư tập sự”
- Nội dung chính: Dự thảo đã thay thế thuật ngữ “người tập sự hành nghề luật sư” thành “luật sư tập sự”, qua đó tiệm cận với thông lệ quốc tế và nâng tầm vị thế của nhóm chủ thể này. Cùng với danh xưng mới, luật sư tập sự được chính thức gia nhập Đoàn Luật sư ngay trong giai đoạn tập sự và được mở rộng phạm vi thực hành nghề.
- Căn cứ pháp lý: Điều 2, Điều 9 Dự thảo Luật.
- Điều kiện, thủ tục, nghĩa vụ: Thời gian tập sự tiêu chuẩn là 12 tháng. Luật sư tập sự được quyền tham gia tố tụng trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân khu vực, đồng thời được thực hiện tư vấn pháp lý và soạn thảo tài liệu. Tuy nhiên, mọi hoạt động này bắt buộc phải chịu sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn, có sự đồng ý của khách hàng và tuyệt đối không được tự mình ký văn bản tư vấn pháp luật.
- Bổ sung hàng loạt quyền lợi mới cho Luật sư
- Nội dung chính: Dự thảo trao thêm những “vũ khí pháp lý” mạnh mẽ, cho phép luật sư tham gia sâu rộng hơn vào nền kinh tế và đời sống pháp luật. Luật sư được trao quyền đại diện cho khách hàng tham gia giải quyết tranh chấp với tư cách là hòa giải viên, trọng tài viên, hoặc trực tiếp tham gia xử lý phục hồi, phá sản doanh nghiệp dưới danh nghĩa quản tài viên.
- Căn cứ pháp lý: Điều 12 Dự thảo Luật.
- Điều kiện, thủ tục, nghĩa vụ: Dự thảo cũng bổ sung cơ chế linh hoạt cho phép luật sư được quyền chuyển giao vụ việc cho luật sư khác. Để thực hiện quyền này, luật sư phải đảm bảo điều kiện kiên quyết là có sự đồng ý của khách hàng hoặc chứng minh được sự kiện bất khả kháng xảy ra.
- Thắt chặt kỳ thi Quốc gia và siết lại diện miễn đào tạo
- Nội dung chính: Cấu trúc quản lý chất lượng đầu vào được thắt chặt thông qua việc thành lập Hội đồng thi quốc gia về luật sư. Dự thảo cũng hạn chế diện miễn đào tạo, yêu cầu những người từng giữ các chức danh tư pháp cũ (thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên) phải trải qua khóa đào tạo nghề luật sư ngắn hạn nhằm thay đổi tư duy tố tụng và tuân thủ chặt chẽ quy tắc đạo đức nghề luật.
- Căn cứ pháp lý: Điều 8, Điều 10 Dự thảo Luật.
- Điều kiện, thủ tục, nghĩa vụ: Mọi luật sư tập sự, sau khi hoàn thành 12 tháng tập sự, đều bắt buộc phải vượt qua kỳ thi quốc gia về luật sư để được xem xét cấp Chứng chỉ hành nghề. Những cá nhân đang là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang đương nhiệm (trừ giảng viên chuyên ngành luật) sẽ không được phép tham dự kỳ thi này.
TÓM LẠI: Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) 2026 thể hiện rõ nét tư duy lập pháp mới và hội nhập: một mặt trao thêm các công cụ và không gian pháp lý rộng mở để luật sư phát huy tối đa vai trò; mặt khác, thiết lập hàng rào kỹ thuật nghiêm ngặt về quy chuẩn chính trị, đào tạo và thi cử nhằm tinh lọc, nâng tầm vị thế và chất lượng của thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam.
